Kolonoskopia

Badanie jelita grubego od wewnątrz. Wykonywane jest za pomocą giętkiego aparatu z umieszczoną w jego końcówce małą kamerą. W odróżnieniu od badania radiologicznego (prześwietlenia) pozwala nie tylko na bardzo dokładne obejrzenie wnętrza jelita , ale także na pobranie wycinków lub usunięcie niektórych zmian chorobowych.

W naszym gabinecie poza jelitem grubym staramy się zobrazować również końcowy odcinek jelita cienkiego (krętego- illeum terminale).

Więcej o kolonoskopii:

Kiedy powinienem/ powinnam wykonać kolonoskopię?

Kolonoskopię wykonuje się przy podejrzeniu choroby jelita grubego lub końcowego odcinka jelita cienkiego. Objawy związane z tymi chorobami są następujące:

Choroby jelita grubego: wiążą się z występowaniem zaburzeń rytmu wypróżnień (biegunek lub zaparć), domieszek patologicznych w stolcu (krew/śluz), wzdęć brzucha, kruczeń i przelewań.

Choroby jelita cienkiego: Choroby te poza objawami ogólnymi takimi jak złe samopoczucie, bóle brzucha, wzdęcia, osłabienie, wiążą się często z objawami niedoborowymi spowodowanymi nieprawidłowym wchłanianiem jelitowym. U pacjentów z chorobą jelita cienkiego może występować niedokrwistość z niedoborem żelaza, Witaminy B12 i kwasu foliowego, niedobory białka, wapnia, magnezu i witaminy D.

Jakie choroby pozwala wykryć kolonoskopia?

Choroby jelita grubego: Nowotwory łagodne i złośliwe jelita grubego (polipy jelita grubego, rak jelita grubego). Nieswoiste choroby zapalne jelit- choroba Lesniowskiego- Crohn’a, Wrzodziejące zapalenie Jelita Grubego i Nieokreślone Zapalenie Jelita Grubego. Mikroskopowe zapalenia jelita grubego . Choroba  uchyłkowa i zapalenie uchyłków jelita grubego.

Choroby jelita cienkiego: Nieswoiste Zapalenia Jelit (w przypadku jelita cienkiego choroba Leśniowskiego- Crohn’a), choroba Whiple’a, nowotwory łagodne i złośliwe końcowego odcinka jelita cienkiego.

Pośrednio (przez wykluczenie) pozwala też na rozpoznanie nastepujących chorób: Zespół przerostu bakteryjnego. Czynnościowe zaburzenia pracy jelit. Zespół jelita drażliwego.

Czy powinienem/ powinnam bać się kolonoskopii?

Kolonoskopia jest badaniem, którego obawia się wielu pacjentów. Jest to badanie, które może przebiegać w sposób całkowicie bezbolesny i komfortowy, ale może również być odczuwane jako niezwykle bolesne. Zależy to od kilku czynników:

  • Techniki badania- jelito grube jest wiotkim przewodem, w pewnych miejscach umocowanym do innych narządów.  W związku z tym w trakcie wprowadzania endoskopu jelito może być naciągane, co pacjent odczuwa jako ból.
  • Przebytych rozległych operacji brzusznych, szczególnie w dolnej części brzucha (takie jak operacje ginekologiczne u kobiet), lub w przypadku kobiet, występowały częste zapalenia jajników, w brzuchu mogły wytworzyć się zrosty jelitowe, które uniemożliwią bezbolesne przeprowadzenie badania bez znieczulenia ogólnego.
  • Indywidualnego progu odczuwania każdego pacjenta oraz od ułożenia jelita. W przypadku pojawienia się dolegliwości staramy się zmienić technikę badania, lub ułożenie pacjenta. Możliwe jest również dodanie leków przeciwbólowych.

Jeśli pacjent obawia się dolegliwości bólowych, lub miał już wykonywaną kolonoskopię, w trakcie której odczuwał silny ból zalecamy wykonanie badania przy udziale anestezjologa.

Przygotowanie do kolonoskopii:

Ogólne zasady przygotowania do kolonoskopii


Kolonoskopia jest badaniem które wymaga oczyszczenia jelit. Im lepsze przygotowanie jelita, tym łatwiej i dokładniej można ocenić śluzówkę i wykryć niektóre patologie. W przypadku złego oczyszczenia kolonoskopia może być również trudniejsza, a czasami wręcz niemożliwa do wykonania. Oczyszczanie jelita polega na stosowaniu diety płynnej (bez pokarmów stałych), stosowaniu specjalnych preparatów przeczyszczających oraz dodatkowo piciu dużej ilości klarownych (przezroczystych płynów).  W aptekach jest kilka preparatów, które umożliwiają przygotowanie do kolonoskopii. Są to m.inn: Fortrans, Olopeg, Fleet phospho-soda. Obecnie nie jest już dostępny preparat X-prep. Z naszych doświadczeń wynika, że najlepiej przygotowane jelita mają pacjenci stosujący Frotrans. Może on być jednak słabo tolerowany przez niektórych pacjentów- w takich przypadkach możliwe jest przygotowanie preparatem Olopeg lub Fleet phospho-soda. Obecnie pojawiają się nowe preparaty do przygotowania (np. Citrafleet), które wydają się dobrą alternatywą dla dotychczas stosowanego przygotowania. Według najnowszych wytycznych najlepsze efekty (niezależnie od zastosowanego preparatu) osiąga się jeśli przygotowanie do kolonoskopii zakończy się na 4 godziny przed kolonoskopią (czyli część preparatu wypije się w dniu badania)

Niezależnie od sposobu przygotowania prosimy pacjentów o przestrzeganie poniższych zasad:

  • Na tydzień przed badaniem należy przestać przyjmować preparaty żelaza np.Hemofer, Sorbifer.
  • Na trzy dni przed planowanym zabiegiem endoskopowym nie należy spożywać owoców i warzyw zawierających pestki np. winogron, truskawek, pomidorów.
  • Leki przeciwzakrzepowe (Acard, Bestpirin, Polopiryna, Plavix, Acenocumarol, Sintrom) należy odstawić na cztery dni przed badaniem po wcześniejszej konsultacji z lekarzem prowadzącym, lub wykonującym kolonoskopię.
  • Osoby przyjmujące na stałe leki nasercowe, na nadciśnienie tętnicze lub astmę, w trakcie przygotowania do kolonoskopii powinny przyjmować wszystkie zalecane dawki leków.
  • Chorzy na cukrzycę w trakcie przygotowania do kolonoskopii powinni kontrolować poziom cukru- szczególnie w przypadku złego samopoczucia.

- Jeśli poziom glukozy (cukru) we krwi spadnie poniżej 100mg% należy napić się słodkiego, klarownego płynu (np. soku jabłkowego, słodzonej herbaty).

-  Jeżeli poziom cukru mieści się w granicach 100-200mg%, nie należy przyjmować leków przeciwcukrzycowych.

- Jeżeli poziom cukru przekracza 200mg% można zażyć zwyczajową dawkę doustnego leku, lub połowę zwyczajowej dawki insuliny. W przypadku złego samopoczucia po zażyciu leku należy ponownie skontrolować poziom cukru we krwi i w przypadku spadku poniżej 100mg% należy wypić szklankę słodkiego płynu (np. soku jabłkowego lub herbaty).

  • Pacjenci z wszczepionymi sztucznymi zastawkami serca i protezami naczyniowymi powinni przyjąć przed i po badaniu antybiotyk lub skonsultować jego przyjęcie z lekarzem wykonującym badanie.
  • W przypadku rezygnacji z badania prosimy o powiadomienie telefoniczne, najlepiej nie później niż 3 dni przed zaplanowanym badaniem- umożliwi to zapisanie innej osoby na zwolnione miejsce.
  • W przypadku znieczulenia ogólnego (z anestezjologiem) nie należy nic jeść i pić na 6 godzin przed znieczuleniem.
  • Normalną reakcja na lek powinny być wypróżnienia, pod koniec treścią płynną i wodą.
  • Przed zastosowaniem preparatu Fortrans/Fleet prosimy zapoznać się z treścią ulotki.
  • NA BADANIE NALEŻY ZGŁOSIĆ SIĘ Z OSOBĄ TOWARZYSZĄCĄ, KTÓRA ZAPEWNI BEZPIECZNY POWRÓT DO DOMU- OSOBA ZNIECZULANA NIE MOŻE W DNIU BADANIA PROWADZIĆ SAMOCHODU.
  • W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o telefon.

Przygotowanie do kolonoskopii preparatem Fortrans

Kolonoskopia przeprowadzana w godzinach porannych (np. w sobotę):

  • W przeddzień badania (np. w piątek) do godziny 10.00 można zjeść lekkie śniadanie ( bez owoców i warzyw). Od godziny 12.00 należy rozpocząć picie przygotowanego preparatu- każdą saszetkę Fortransu należy rozpuścić kolejno w 1 litrze wody.  Całość przygotowanego roztworu (4 litry) należy spożyć do godziny 20.00. Preparat najlepiej smakuje schłodzony. Można również dodać do smaku kilka kropel soku z cytryny. Poza tym można pić dowolne ilości wody, herbaty (również słodzonej) oraz przezroczystych soków: np.  jabłkowego, winogronowego (bez miąższu). Nie pijemy kawy i gęstych soków, z miąższem. Do czasu badania nie jemy.
  • W dniu badania (jeśli nie korzystamy ze znieczulenia ogólnego) można pić przejrzyste płyny do około 3 godz. przed badaniem
  • W przypadku znieczulenia ogólnego (z anestezjologiem) nie należy nic jeść i pić na 6 godzin przed znieczuleniem.
  • Normalną reakcja na lek powinny być wypróżnienia, pod koniec treścią płynną i wodą.
  • Przed zastosowaniem preparatu Fortrans prosimy zapoznać się z treścią ulotki.
  • NA BADANIE NALEŻY ZGŁOSIĆ SIĘ Z OSOBĄ TOWARZYSZĄCĄ, KTÓRA ZAPEWNI BEZPIECZNY POWRÓT DO DOMU- OSOBA ZNIECZULANA NIE MOŻE W DNIU BADANIA PROWADZIĆ SAMOCHODU.

Kolonoskopia przeprowadzana w godzinach popołudniowych (np. w czwartek):

  • W przeddzień badania (np. w środę) można zjeść lekkie śniadanie oraz do godziny 13ej można zjeść lekki, płynny posiłek (np. zupę). Od godziny 14-15ej zaczynamy picie przygotowanych 2 litrów preparatu Fortrans- 2 z 4 saszetek preparatu Fortrans rozpuszczamy w 2 litrach wody. Preparat Fortrans najlepiej spożywać schłodzony. Dla smaku można również dodać kilka kropel soku z cytryny. Poza tym do wieczora pijemy przejrzyste płyny (woda, herbata- również słodzona, sok jabłkowy).
  • W dniu badania, rano wypijamy kolejne 2 litry preparatu Fortrans rozpuszczonego w 2 litrach wody. Poza tym pijemy przejrzyste płyny (woda, herbata- również słodka, sok jabłkowy) do około 3 godzin przed zabiegiem. W porze obiadu można napić się klarownego bulionu/rosołu.
  • W przypadku korzystania ze znieczulenia ogólnego (z anestezjologiem) należy zakończyć przyjmowanie płynów na 6 godzin przed planowanym znieczuleniem.
  • Normalną reakcja na lek powinny być wypróżnienia, pod koniec treścią płynną i wodą.
  • NA BADANIE NALEŻY ZGŁOSIĆ SIĘ Z OSOBĄ TOWARZYSZĄCĄ, KTÓRA ZAPEWNI BEZPIECZNY POWRÓT DO DOMU- OSOBA ZNIECZULANA NIE MOŻE W DNIU BADANIA PROWADZIĆ SAMOCHODU.

Przygotowanie do kolonoskopii preparatem Fleet® Phospho-soda.

Kolonoskopia przeprowadzana w godzinach porannych (np. w sobotę):

W przeddzień badania (np. w piątek) zamiast śniadania należy wypić co najmniej 1 szklankę wody lub innego przejrzystego płynu (herbaty, soku jabłkowego).

• Zawartość pierwszej butelki Fleet Phospho-soda  (45 ml ) wymieszać z ½  szklanki  wody. Powstały roztwór wypić, popijając co najmniej jedna pełną szklanką wody.

Przez resztę dnia pijemy około 3-4 litry przejrzystych płynów (wody/ herbaty- może być słodzona, soku jabłkowego/ winogronowego). Zamiast obiadu można wypić bulion/ rosół, bez dodatków.

• Około godziny 18ej – Zamiast kolacji wypić co najmniej jedna szklanke (120 ml) wody lub innego

płynu.  Zawartość drugiej butelki Fleet Phospho-soda  (45 ml) wymieszać z ½ szklanki wody.  Powstały roztwór wypić, popijając co najmniej jedną pełną szklanką wody.

• Przed zastosowaniem preparatu Fleet Phospho-soda prosimy o przeczytanie ulotki informacyjnej

dołączonej do preparatu.

  • Poza tym można pić dowolne ilości wody, herbaty (również słodzonej) oraz przezroczystych soków: np.  jabłkowego, winogronowego (bez miąższu). Nie pijemy kawy i gęstych soków, z miąższem. Do czasu badania nie jemy.
  • W dniu badania (jeśli nie korzystamy ze znieczulenia ogólnego) można pić przejrzyste płyny do około 3 godz. przed badaniem
  • W przypadku znieczulenia ogólnego (z anestezjologiem) nie należy nic jeść i pić na 6 godzin przed znieczuleniem.
  • Normalną reakcja na lek powinny być wypróżnienia, pod koniec treścią płynną i wodą.

 

Kolonoskopia przeprowadzana w godzinach popołudniowych (np. w czwartek):

 

W przeddzień badania (np. w środę) można zjeść lekkie śniadanie.

• Około godziny 14ej zawartość pierwszej butelki Fleet Phospho-soda  (45 ml ) wymieszać z ½  szklanki  wody. Powstały roztwór wypić, popijając co najmniej jedna pełną szklanką wody.

Przez resztę dnia pijemy około 2-3 litry przejrzystych płynów (wody/ herbaty- może być słodzona, soku jabłkowego/ winogronowego)

W dniu badania rano należy wypić co najmniej jedną szklankę (120 ml) wody lub innego

płynu.  Zawartość drugiej butelki Fleet Phospho-soda  (45 ml) wymieszać z ½ szklanki wody.  Powstały roztwór wypić, popijając co najmniej jedną pełną szklanką wody.

  • Poza tym należy pić dowolne ilości wody, herbaty (również słodzonej) oraz przezroczystych soków: np.  jabłkowego, winogronowego (bez miąższu). Nie pijemy kawy i gęstych soków, z miąższem. Do czasu badania nie jemy.
  • Zamiast obiadu można wypić bulion/ rosół, bez dodatków
  • W dniu badania (jeśli nie korzystamy ze znieczulenia ogólnego) można pić przejrzyste płyny do około 3 godz. przed badaniem
  • W przypadku znieczulenia ogólnego (z anestezjologiem) nie należy nic jeść i pić na 6 godzin przed znieczuleniem.
  • Normalną reakcja na lek powinny być wypróżnienia, pod koniec treścią płynną i wodą.
  • Przed zastosowaniem preparatu Fleet Phospho-soda prosimy o przeczytanie ulotki informacyjnej dołączonej do preparatu.

 

Kolonoskopia krok po kroku

Przed kolonoskopią:


Pacjent zgłasza się do gabinetu około 15 minut przed wyznaczoną godziną badania. W tym czasie zakładana jest dokumentacja, zbierane s ą wywiady lekarskie. Pacjent przechodzi do pomieszczenia, w którym przebiera się w jednorazowe spodenki do kolonoskopii. W pomieszczeniu tym można zostawić swoje rzeczy osobiste- nikt poza pacjentem nie będzie miał do nich dostępu. W razie potrzeby mierzone jest ciśnienie krwi, tętno i saturacja (wysycenie krwi tlenem). Następnie pacjent przygotowywany jest do znieczulenia.

W jaki sposób pacjent jest znieczulany do kolonoskopii:

W naszym gabinecie standardowo do kolonoskopii, pacjent jest znieczulany dożylnie. Zakładany jest wenflon, umożliwiający dozowanie leków znieczulających. Podawane są leki przeciwbólowe oraz o działaniu uspokajającym. Znieczulenie to pozwala na komfortowe przeprowadzenie badania u większości pacjentów. Pacjent pozostaje przytomny w trakcie badania- może zgłaszać występujące dolegliwości, dzięki czemu lekarz może dostosowywać technikę badania w zależności od jego przebiegu. W przypadku silnych dolegliwości bólowych badanie można przerwać.

Możliwe jest również wykonanie badania przy udziale anestezjologa-w tzw. „uśpieniu”- czyli przy pełnym zniesieniu świadomości na czas badania. Ponieważ nie jest to rutynowa procedura, o chęci wykonania badania z anestezjologiem należy poinformować w trakcie zapisywania na badanie.

Kiedy wskazane jest wykonanie kolonoskopii przy udziale anestezjologa?

Kolonoskopia przy udziale anestezjologa jest wskazana gdy:

Poprzednio wykonywane badanie było bolesne, lub nie udało się go ukończyć  z powodu dolegliwości.

Pacjent przechodził rozległe operacje brzuszne, lub w przypadku kobiet operacje, lub zapalenia narządów rodnych. Sytuacje te sprzyjają tworzeniu się zrostów między jelitem i narządami jamy brzusznej, utrudniając bezbolesne przeprowadzenie badania.

Pacjent odczuwa silny lęk przed badaniem, lub badanie nie jest przez niego akceptowane.

Przebieg kolonoskopii:


Pacjent leży na lewym boku. Endoskop i odbyt smarowane są żelem o właściwościach znieczulających. Endoskop wprowadzany jest przez odbyt do jelita grubego. Lekarz wykonujący badanie obserwuje obraz z kamery na ekranie monitora. Za pomocą pokręteł steruje ruchami końcówki endoskopu, a wprowadzając, obracając i wycofując aparat stara się uwidocznić całą śluzówkę jelita grubego oraz  możliwy do oceny fragment jelita cienkiego. W trackie badania do jelita pompowane jest powietrze, co niektórzy pacjenci mogą odczuwać jako bolesne wzdęcie. W tym przypadku często pomaga oddawanie gazów.

Również w przypadku krętego przebiegu jelita niektóre manewry związane z naciąganiem ściany jelita mogą być odczuwane jako ból. W przypadku pojawienia się dolegliwości staramy się zmienić technikę badania, lub ułożenie pacjenta. Możliwe jest również dodanie leków przeciwbólowych.

Dolegliwości odczuwane przez pacjenta mają zwykle charakter przejściowy. Druga część kolonoskopii czyli wycofywanie endoskopu, oglądanie jelita i pobieranie wycinków nie powinna być bolesna.

Czas trwania kolonskopii jest bardzo różny- na badanie rezerwujemy około 30 minut, z czego około 10 minut powinno zająć wycofywanie endoskopu i oglądanie jelita.

W trakcie badania w naszym gabinecie możliwe jest usunięcie drobnych polipów jelita oraz pobranie wycinków do badania histopatologicznego (mikroskopowego).

Po kolonoskopii:


Pacjent wraca do pomieszczenia, w którym przygotowywał się do badania. Zalecane jest aby na toalecie oddał gazy (wpuszczane w trakcie badania powietrze). Możliwy jest również odpoczynek na leżance, skorzystanie z kabiny higienicznej, lub w razie potrzeby z prysznica.

Możliwe powikłania po kolonoskopii:


Kolonoskopia i biopsja są zabiegami bezpiecznymi w rękach doświadczonego endoskopisty. Po badaniu stosunkowo często występuje wzdęcie i ból brzucha. Ryzyko wystąpienia poważnych powikłań jest małe- ocenia się je na około 0,7 promila ( 1 powikłanie na 1500 badań). Najczęstsze powikłania to krwawienie ( np. po usunięciu polipa) i przedziurawienie jelita. Powikłania zdarzają się zdecydowanie częściej w przypadku jelit uszkodzonych przez proces chorobowy- w przypadku występowania dużych uchyłków, nasilonego procesu zapalnego, zrostów jelitowych lub guza. Wystąpienie poważnego powikłania wymaga na ogół leczenia operacyjnego. Transfuzje krwi po badaniu kolonoskopowym należą do rzadkości. Bardzo rzadko występują objawy uboczne po podaniu leków uspokajających. Również w miejscu wkłucia do żyły może powstać bolesne zgrubienie.

Jakkolwiek powikłania kolonoskopii są bardzo rzadkie, ważne jest aby pacjent sam odpowiednio wcześnie rozpoznał ich objawy. Należy bezzwłocznie skontaktować się z lekarzem, jeżeli po badaniu odczuwa się nasilające się bóle brzucha, występują dreszcze i gorączka lub obfite krwawienie z odbytu. Krwawienie może się pojawić nawet kilka dni po badaniu.

Kolonoskopia zabiegowa:

Zabiegi wykonywane w naszym gabinecie:

W naszym gabinecie w trakcie kolonoskopii możemy usunąć drobne polipy jelita grubego, lub pobrać wycinki do badania histopatologicznego (mikroskopowego).

Zabiegi możliwe do wykonania w trakcie kolonoskopii:


W warunkach szpitalnych możliwe jest również endoskopowe usunięcie dużych polipów jelita grubego, tamowanie krwawień z jelita grubego, koagulacja argonowa zmian naczyniowych, w tym leczenie popromiennego uszkodzenia (zapalenia) odbytnicy. W niektórych przypadkach udaje się również endoskopowo zamknąć perforację. Możliwe jest również endoskopowe leczenie żylaków odbytu, poprzez ich ostrzyknięcie Polidokanolem.

Co nowego?:

Archiwizacja badań


Posiadamy system cyfrowej archiwizacji wykonywanych badań. Dzięki temu jesteśmy w stanie wykonywać dokumentację zdjęciową przeprowadzonych badań jak i nagrywać sekwencje wideo. O chęci otrzymania zdjęć lub filmu z badania prosimy jednak poinformować przed badaniem. Podstawowym wynikiem wykonanego badania jest jego opis.